Zasady walki w taekwondo zależą od federacji. W formule World Taekwondo (WT), znanej z igrzysk olimpijskich, walka ma charakter pełnokontaktowy, a punkty są w dużej mierze naliczane przez elektroniczne ochraniacze. ITF stosuje większą kontrolę siły i szersze wykorzystanie technik ręcznych.
Dlaczego taekwondo ma różne zasady walki?
Taekwondo nie jest jedną, całkowicie jednolitą formułą sportową. Najważniejszy podział dotyczy dwóch organizacji: World Taekwondo (WT), wcześniej określanej skrótem WTF, oraz International Taekwon-do Federation (ITF). Obie federacje używają podobnych nazw technik i wywodzą się z tej samej koreańskiej sztuki walki, ale inaczej regulują kontakt, punktowanie i dozwolone strefy trafień.
WT jest organizacją związaną z olimpijską odmianą taekwondo. Jej zawody opierają się na walce pełnokontaktowej, ochraniaczach elektronicznych i wysokiej wartości kopnięć. W ITF większe znaczenie ma kontrola siły uderzenia, a techniki ręczne są bardziej obecne w przebiegu walki. Dlatego sam fakt trenowania taekwondo nie wystarcza, by określić reguły pojedynku. Trzeba znać regulamin konkretnej federacji i zawodów.
ITF i World Taekwondo – najważniejsze różnice
Poniższe zestawienie pokazuje podstawowe różnice między obiema formułami. Szczegółowe przepisy mogą zależeć od rangi zawodów, wieku i kategorii zawodnika.
| Cecha | World Taekwondo (WT) | ITF |
|---|---|---|
| Uderzenia pięścią | Dozwolone przede wszystkim na dozwoloną strefę tułowia. Uderzenie w głowę jest zabronione. | Dozwolone techniki ręczne, przy zachowaniu kontroli i wymogów regulaminu. |
| Kopnięcia | Stanowią podstawę walki. Wyżej punktowane są kopnięcia obrotowe oraz trafienia w głowę. | Dozwolone są różne kopnięcia, ale zawodnik musi kontrolować siłę kontaktu. |
| Strefy trafień | Tułów zabezpieczony hogo oraz głowa. Ataki poniżej pasa i w niedozwolone miejsca są karane. | Zwykle punktowane są przednia część tułowia i głowa, zgodnie z regułami danej konkurencji. |
| Nokaut | Możliwe jest zwycięstwo przez KO lub RSC, czyli niezdolność przeciwnika do dalszej walki. | Zbyt mocny lub niekontrolowany cios może skutkować ostrzeżeniem, odjęciem punktów albo dyskwalifikacją. |
| System punktacji | Wykorzystuje elektroniczny system PSS oraz decyzje sędziów przy wybranych technikach. | Wynik ustalają sędziowie na podstawie skutecznych i kontrolowanych technik. |
Najprościej ująć tę różnicę tak: WT premiuje dynamiczne kopnięcia wykonywane z pełną siłą na dozwolone strefy, a ITF mocniej akcentuje kontrolę i różnorodność technik ręcznych. Nie należy przenosić punktacji ani kar z jednej federacji do drugiej.
Jak wygląda walka w World Taekwondo?
W dalszym opisie zasady odnoszą się do formuły WT, czyli olimpijskiego wariantu taekwondo. Zawodnicy walczą na macie, w ochraniaczach tułowia i głowy, a celem jest zdobycie większej liczby punktów, zatrzymanie walki przed czasem albo doprowadzenie do rozstrzygnięcia sędziowskiego.
Rundy i czas walki
Liczba rund oraz ich długość zależą od kategorii wiekowej i regulaminu konkretnych zawodów. W przedstawianym układzie walkę dzieli się następująco:
- Młodzik – 2 rundy po 1 minucie, z przerwą między rundami.
- Kadet i junior – 3 rundy po 1,5 minuty.
- Młodzieżowiec i senior – 3 rundy po 2 minuty.
Regulaminy mogą być aktualizowane, dlatego przed startem trzeba sprawdzić przepisy obowiązujące w danej federacji, kraju i kategorii wiekowej.
Jak działa elektroniczny system punktacji?
W WT stosuje się system elektroniczny PSS. Zawodnik używa elektronicznego hogo, kasku i stópek. Ochraniacze zawierają sensory, które rejestrują kontakt kopnięcia z odpowiednią siłą. Po prawidłowym trafieniu informacja trafia do tablicy wyników.
Próg siły wymagany do zaliczenia trafienia jest ustawiany z uwzględnieniem kategorii zawodnika. System ogranicza wpływ przypadkowego kontaktu i pozwala automatycznie rejestrować część punktów. Nie wszystkie akcje są jednak obsługiwane wyłącznie elektronicznie. Sędziowie mogą przyznawać punkty za określone kopnięcia obrotowe oraz techniki ręczne, jeśli przepisy zawodów przewidują taką procedurę.
Ile punktów można zdobyć?
W stosowanym systemie punktacja za prawidłowe trafienia przedstawia się następująco:
| Technika | Strefa trafienia | Liczba punktów |
|---|---|---|
| Kopnięcie proste | Tułów | 2 punkty |
| Kopnięcie obrotowe | Tułów | 3 punkty |
| Kopnięcie proste | Głowa | 4 punkty |
| Kopnięcie obrotowe | Głowa | 5 punktów |
| Technika ręczna | Tułów | 1 punkt |
Za technikę punktowaną uznaje się trafienie wykonane właściwą częścią ciała, w dozwoloną strefę i z wymaganą jakością. Samo dotknięcie przeciwnika nie oznacza automatycznie zdobycia punktu.
Za co przyznaje się gamjon?
Gamjon to kara punktowa nakładana za przewinienie. W przedstawianym systemie oznacza odjęcie jednego punktu. Sędzia może zastosować ją między innymi za następujące działania:
- Wyjście poza matę.
- Unikanie walki lub celowe opóźnianie jej przebiegu.
- Trzymanie przeciwnika albo nadmierne blokowanie jego ruchu.
- Przewrócenie się, jeśli jest wynikiem działania uznanego za przewinienie.
- Atakowanie poniżej pasa lub pięścią w głowę.
- Kontynuowanie ataku po komendzie „kalyeo”, oznaczającej przerwanie walki.
- Niesportowe zachowanie.
Gamjon może zmienić wynik nawet wtedy, gdy zawodnik zdobywa więcej punktów technicznych. W przypadku powtarzających się przewinień konsekwencje mogą być poważniejsze, włącznie z przegraną lub dyskwalifikacją zależnie od regulaminu.
Jakie wyposażenie chroni zawodnika?
Sprzęt ochronny ma ograniczać skutki kontaktu, ale nie zmienia podstawowej zasady, że technika musi być wykonana zgodnie z regulaminem. W zawodach WT zawodnik korzysta z następujących elementów:
- Hogo – ochraniacz tułowia, często wyposażony w sensory systemu PSS.
- Kask – ochrania głowę, a w niektórych kategoriach może współpracować z elektronicznym systemem punktowania.
- Szczęka – chroni zęby i jamę ustną.
- Elektroniczne stópki – rejestrują kontakt kopnięcia z hogo lub kaskiem.
- Ochraniacze piszczeli i przedramion – ograniczają ryzyko urazów podczas wymiany technik.
- Rękawiczki oraz suspensor – zabezpieczają dłonie i okolice krocza.
Dokładny zestaw może różnić się w zależności od wieku i regulaminu zawodów. Elektronika nie zastępuje pracy sędziów. Nadal oceniają oni między innymi zachowanie zawodników, legalność techniki, przewinienia i sytuacje, których sensory nie mogą prawidłowo rozpoznać.
Jak można wygrać pojedynek?
Walka w WT może zakończyć się przed upływem regulaminowego czasu albo zostać rozstrzygnięta po wszystkich rundach. Najczęstsze drogi do zwycięstwa to:
- Przewaga punktowa – zawodnik kończy pojedynek z większą liczbą punktów po uwzględnieniu gamjonów.
- KO – nokaut, po którym przeciwnik nie jest zdolny do dalszej walki.
- RSC – sędziowskie uznanie, że zawodnik nie może bezpiecznie kontynuować pojedynku.
- Decyzja sędziowska – rozstrzygnięcie po zakończeniu regulaminowych rund, gdy wynik nie wskazuje jednoznacznego zwycięzcy.
W niektórych regulaminach remis prowadzi do dodatkowej rundy albo dodatkowej procedury rozstrzygającej. Sposób jej przeprowadzenia zależy od aktualnych przepisów danych zawodów.
Najważniejsza zasada brzmi: najpierw ustal, w jakiej formule odbywa się walka. WT i ITF różnią się stopniem kontaktu, rolą kopnięć i pięści, strefami trafień, karami oraz sposobem liczenia punktów.
